Trudno w to uwierzyć, ale polska fantastyka ma już 250 lat! Za symboliczny początek gatunku uznaje się 15 marca 1776 roku, kiedy to światło dzienne ujrzały Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki biskupa Ignacego Krasickiego. Z okazji tego imponującego jubileuszu Polska Fundacja Fantastyki Naukowej (PFFN) zorganizowała wyjątkowy plebiscyt. Jego celem jest wyłonienie „złotej dziesiątki” najważniejszych polskich powieści science fiction.
Właśnie wystartował drugi, decydujący etap głosowania! Chcecie mieć realny wpływ na to, jak będzie wyglądać oficjalny kanon rodzimej literatury fantastycznonaukowej? Nadszedł czas na podjęcie trudnych decyzji.
Jak wyglądał pierwszy etap?
Pierwsza faza plebiscytu trwała od 15 marca do 15 maja 2026 roku. W tym czasie miłośnicy literatury mogli przesyłać swoje własne nominacje za pośrednictwem specjalnego formularza (każdy mógł wskazać maksymalnie trzy tytuły).
Jak podają organizatorzy w oficjalnym komunikacie opublikowanym na łamach portalu Zupełnie Inna Opowieść, spośród 128 prawidłowo zgłoszonych książek wyłoniono 25 tytułów z największą liczbą głosów, które bezsprzecznie spełniły kryteria gatunkowe.
Co ciekawe, na samym szczycie wstępnej listy znalazł się absolutny klasyk polskiej fantastyki socjologicznej – Limes Inferior Janusza A. Zajdla, wyprzedzając w pierwszej fazie kultowy Solaris Stanisława Lema.
Finałowa dwudziestka piątka: Na kogo można głosować?
W drugim etapie, który potrwa od 15 czerwca do 15 sierpnia 2026 roku, fani mogą oddać głosy na dokładnie trzy powieści wybrane z puli 25 finalistów. Zestawienie pokazuje absolutną dominację Stanisława Lema. Dodatkowo silną pozycję Janusza Zajdla i Jacka Dukaja. Nie brakuje na niej również autorów młodszego pokolenia oraz przedwojennych pionierów gatunku.
Poniżej prezentujemy pełną listę 25 nominowanych utworów wraz z procentowym poparciem, jakie uzyskały w fazie zgłoszeniowej:
Limes Inferior Janusz A. Zajdel 15,56%
Solaris Stanisław Lem 13,84%
Niezwyciężony Stanisław Lem 9,04%
Lód Jacek Dukaj 7,21%
Paradyzja Janusz A. Zajdel 5,49%
Cyberiada i Bajki Robotów Stanisław Lem 3,32%
Robot Adam Wiśniewski-Snerg 3,20%
Perfekcyjna niedoskonałość Jacek Dukaj 2,97%
Powrót z gwiazd Stanisław Lem 2,40%
Trylogia Księżycowa Jerzy Żuławski 2,40%
Dzienniki gwiazdowe Stanisław Lem 2,29%
Kongres Futurologiczny Stanisław Lem 1,95%
Fiasko Stanisław Lem 1,83%
Cylinder van Troffa Janusz A. Zajdel 1,60%
Eden Stanisław Lem 1,37%
Głos Pana Stanisław Lem 1,37%
Opowieści o pilocie Pirxie Stanisław Lem 1,26%
Golem XIV Stanisław Lem 1,14%
Lagrange. Listy z Ziemi Istvan Vizvary 1,14%
Głowa Kasandry Marek Baraniecki 1,03%
Gamedec Marcin Przybyłek 1,03%
Czarne Oceany Jacek Dukaj 0,80%
Apostezjon Edmund Wnuk-Lipiński 0,69%
Kameleon Rafał Kosik 0,69%
Katedra Jacek Dukaj 0,57%
Kiedy poznamy „Złotą Dziesiątkę”?
Głosowanie odbywa się za pośrednictwem oficjalnego formularza na stronie internetowej Polskiej Fundacji Fantastyki Naukowej. Ostateczne wyniki plebiscytu zostaną ogłoszone 12 września 2026 roku. W dniu urodzin Stanisława Lema, podczas zbliżającego się VI Kongresu Futurologicznego, o czym przypomina branżowy portal Wirtualny Wydawca.
Inicjatywę aktywnie wspiera szerokie grono instytucji oraz mediów. W tym Krakowskie Biuro Festiwalowe (operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO), miesięcznik Nowa Fantastyka. Nie zabraknie też popularnych popkulturowych kanały internetowe. Takie jak Otwarte Komiksy, Piotr Gociek Zaprasza i Się Zobaczy, o czym szczegółowo informuje Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.
Warto zauważyć: Polska fantastyka naukowa rzadko kiedy skupiała się wyłącznie na czystym, eskapistycznym widowisku. Od czasów Krasickiego i Żuławskiego, przez filozoficzną głębię Lema, aż po drapieżne diagnozy społeczne Zajdla i intelektualne światy Dukaja. Gatunek ten służył jako fascynujące laboratorium myślowe do testowania scenariuszy przyszłości, lęków modernizacyjnych oraz granic człowieczeństwa.
Macie już swoich faworytów? Nie odkładajcie tego na później! Wasze trzy głosy mogą zdecydować o tym, które dzieła na stałe zapiszą się w panteonie polskiej kultury! Formularz głosowania, a także pełny regulamin plebiscytu dostępne są na stronie internetowej Organizatora: https://pffn.org.pl/250-fantastyka-pl/
